Een belangrijke raamwerk dat gebruik wordt bij TOP innosense is Cynefin. Het raamwerk is gebaseerd op het feit dat er drie verschillende typen systemen of gebeurtenissen bestaan:
- Geordende – In geordende systemen zijn er oorzaak-gevolg relaties en is het mogelijk om gebeurtenissen de classificeren. Geordende systemen kun je in onderdelen uit elkaar halen en weer tot een werkend geheel in elkaar zetten. Voorbeelden zijn een een fiets, als je hard trapt, ga je harder (oorzaak-gevolg). En als je de fiets uit elkaar haalt en weer in elkaar zet, kun je weer fietsen. Soms ontbreekt het je echter aan genoeg kennis om zelf het probleem op te lossen en moet je een expert inschakelen. Dat is bijvoorbeeld het geval als een auto stuk gaat. Iedereen kan herkennen dat er is mis is, maar zelf repareren lukt niet. In dat geval zit er wat tijd tussen het opmerken van het gevolg en het achterhalen van de oorzaak door de expert, maar ook een auto is een geordend systeem, evenals een gebeurtenis als een blindedarm onsteking.
- Complexe – In complexe systemen zijn oorzaak en gevolg pas achteraf zichtbaar en heeft een gevolg vaak meerdere oorzaken. Wellicht het bekendste voorbeeld is “het was een samenloop van omstandigheden”. Complexe systemen vergen een andere manier van handelen en managen. Een ander aspect is dat effecten zich niet herhalen zodat het weinig/geen zin heeft om oorzaken te classificeren in een informatiesysteem. Een goed voorbeeld is de fileproblematiek. Het heeft weinig zin om voor iedere file te achterhalen waarom deze er staat, dat levert geen bijdrage aan het oplossen van files. Maar wat dan wel? Het antwoord is experimenteren, ook wel probing genoemd.
- Chaotische – Hierbij kan iedereen zich wel wat voorstellen, een ongeluk, een oorlogssituatie uit een film, maar ook de financiële crisis is een voorbeeld van een chaotische situatie. Kenmerken voor een chaotische situatie is dat je eerst iets moet doen (om het acute gevaar te ontlopen). Spring uit je brandende auto, ga in een sloot liggen, lenig de financiële nood door een mega-lening bij de overheid, enz. En pas daarna ga je om je heen kijken of er nog meer onheil of je afkomt of dat er kansen zijn voor verbetering van de situatie.
Dit is het raamwerk:
Het raamwerk wordt veel gebruikt in workshops om te achterhalen welke gebeurtenissen of issues van het afgelopen jaar in een organisatie, of stad, of wijk of rondom een thema of project te duiden. De deelnemers (5 of meer) noemen dan eerst om de beurt een gebeurtenis en schrijft de naam op een briefje. De briefjes gaan op een stapel en als er voldoende gebeurtenissen zijn genoemd (40 of meer) dan krijgt de groep de opdracht om per briefje te bepalen of het gaat om iets wat men eigenlijk al wist, had kunnen achterhalen door een expert te vragen, men inschat dat er meerdere mogelijk oplossingen zijn of dat het ging om een chaotische situatie.
Dit is maar één van de mogelijke toepassingen, maar geeft wel goed aan dat Cynefin een raamwerk biedt om te gaan begrijpen werk soort systeem achter die gebeurtenis zit en zo ook zicht te krijgen welke aanpak passend is of was geweest.
